BỆNH XƠ NANG TUYẾN VÚ

08/06/2017

Tuyến vú được tạo nên từ 15 – 20 các thùy tuyến, thùy tuyến gồm có nhiều tiểu thùy tuyến nằm rải rác trong tổ chức liên kết đệm và tổ chức mỡ của tuyến vú. Mỗi tiểu thùy tuyến có một ống tuyến tiểu thùy, các ống tuyến tiểu thùy sẽ đổ về ống tuyến sữa chính tương ứng với thùy tuyến đó. Các ống tuyến sữa chính này chạy tập trung về quầng vú và vào núm vú.

SƠ LƯỢC VỀ CẤU TRÚC TUYẾN VÚ:

Tuyến vú được tạo nên từ 15 – 20 các thùy tuyến, thùy tuyến gồm có nhiều tiểu thùy tuyến nằm rải rác trong tổ chức liên kết đệm và tổ chức mỡ của tuyến vú. Mỗi tiểu thùy tuyến có một ống tuyến tiểu thùy, các ống tuyến tiểu thùy sẽ đổ về ống tuyến sữa chính tương ứng với thùy tuyến đó. Các ống tuyến sữa chính này chạy tập trung về quầng vú và vào núm vú.

                

KHÁI NIỆM, NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH

     Bệnh xơ nang tuyến vú là bệnh  vú lành tính, bệnh biểu hiện ở hệ thống ống tuyến của thùy và tiểu thùy tuyến vú. Bệnh thường gặp ở lứa tuổi 35 – 45. Nguyên nhân chủ yếu của bệnh là do tổ chức tuyến vú bị tác động kéo dài của tình trạng rối loạn cân bằng giữa Estrogen và Progestegrone của cơ thể, trong đó Estrogen tăng hơn so với Progestegrone (tăng nồng độ Estrogen nội sinh hoặc tăng sự nhạy cảm của tuyến vú đối với nồng độ bình thường của Estrogen nội sinh). Vào thời điểm tăng tiết Estrogen, các tế bào biểu mô tăng sinh trong các ống và các phân thùy, khi nồng độ Estrogen giảm xuống, biểu mô cuộn xoắn, các ống trở thành nang, các nang có kích thước to nhỏ khác nhau (0,2 – 1,5 cm).   

     Trong lòng nang chứa dịch tiết và các tế bào biểu mô bị bong ra. Dịch trong lòng ống tiết ra càng nhiều, kích thước nang càng lớn. Xung quanh nang hoặc giữa các nang tổ chức liên kết tăng sinh tế bào xơ làm cho nang vú xơ cứng, tổn thương lúc này được gọi là xơ nang vú.

CÁC DẠNG XƠ NANG THƯỜNG GẶP:

  • Bệnh nang vú: thường gặp nhất. U nang vú là một khối tròn hay bầu dục, kích thước thay đổi từ vài mm đến vài cm, bên trong chứa dịch (màu vàng trong, đôi khi màu vàng đục, trắng đục, xanh, hiếm khi màu đỏ), bọc bên ngoài là vỏ nang có thể mỏng hoặc dày.
  • Bệnh hóa sợi của vú: dưới dạng mảng hay khối đặc, kích thước vài cm, giới hạn không rõ ràng, thường xuất hiện ở nửa trên ngoài của vú, đau nhẹ trước mỗi kỳ kinh. Dạng hóa sợi đơn thuần hiếm gặp (5%), còn thường hay gặp là dạng sợi xen lẫn dạng nang kể trên.
  • Tăng sản ống tuyến vú: thường dưới dạng mảng hay khối đặc (không chứa dịch) , kích thước từ 1 – 4 cm, có thể là một mảng hoặc nhiều mảng ở 1 hoặc 2 vú. Các mảng này giới hạn không rõ ràng, mật độ chắc hơn tuyến vú xung quanh, đau khi ấn. Gần ngày có kinh, kích thước to hơn và gây đau nhiều, khi có kinh thì kích thước lại nhỏ lại và ít đau hơn.

TRIỆU CHỨNG THƯỜNG GẶP:

Đau vú:

  • Đây là triệu chứng thường gặp nhất khiến nhiều người đi khám
  • Thường xảy ra ở người đang trong thời kỳ kinh nguyệt, đặc biệt ở người tiền mãn kinh, đau có thể ở 1 hoặc 2 vú, thường gặp ở nửa trên ngoài vú
  • Có thể đau nhẹ 1 tuần trước ngày có kinh, đau ít hơn khi hành kinh, hoặc đau liên tục đến gần ngày có kinh thì đau nhiều hơn, đau ít hơn khi có kinh.
  • Nhiều người có cảm giác đau căng cứng cả 2 vú, đau nhiều đến nỗi không dám động chạm vào, không dám mặc áo ngực.

Tự sờ thấy u vú hoặc các đám lổn nhổn không đều trong vú.

CÁC XÉT NGHIỆM CẦN LÀM:

  • Siêu âm vú: là xét nghiệm đơn giản, kinh tế phát hiện vị trí, số lượng, kích thước các khối u, sự tăng xơ của tuyến vú.
  • Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): nếu thấy hình ảnh nghi ngờ cần chỉ định mổ sinh thiết.
  • Chụp X-quang vú (Mammography): phát hiện sớm ung thư vú qua dấu hiệu vi vôi hóa.

ĐIỀU TRỊ:

  • Xơ nang tuyến vú là bệnh lành tính, có thể điều trị. Phụ nữ có bệnh không nên quá lo lắng, vì tâm trạng lo lắng chính là nguyên nhân làm cho tình trạng bệnh, các cơn đau nặng thêm. Người bệnh cần giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ, cân bằng thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, duy trì chế độ dinh dưỡng cân đối, khoa học. Nên ăn nhiều thức ăn giàu vitamin nhóm B, Kali, Magiê như gạo lứt, trái cây, rau quả để giảm ứ nước, giảm các triệu chứng đau tức ngực. Cần tránh các thức ăn nhiều muối, nhiều chất béo, tránh các chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá.
  • Các loại thuốc có thể dùng điều trị bệnh: thuốc giảm đau, Hocmon (Progestegrone dạng bôi, dạng uống), Tamoxifen (có tác dụng kháng Estrogen).

Điều trị phẫu thuật khi nang to và phát triển nhanh gây căng tức, nang vú bội nhiễm áp xe hóa, hoặc có kết quả xét nghiệm nghi ngờ ác tính.

ThS. BS. Nguyễn Thị Mai Lương