NÚT MẠCH HÓA CHẤT (TACE)

30/05/2015

           NÚT MẠCH HÓA CHẤT (TACE)

           Phương pháp hiệu quả điều trị ung thư gan không có khả năng phẫu thuật

     Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) là một bệnh lý ác tính của tế bào gan (chiếm 90% các ung thư gan). Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hàng năm có 2 triệu người chết do ung thư gan. Ở Việt Nam, ung thư gan đứng hàng thứ ba sau ung thư phổi, ung thư dạ dày ở nam và sau ung thư vú, ung thư cổ tử cung ở nữ giới.

           

Hình ảnh Ung thư biểu mô tế bào gan

     Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị ung thư gan nguyên phát với các ưu nhược điểm khác nhau, để lựa chọn phương pháp thích hợp với từng bệnh nhân, các bác sĩ sẽ dựa trên các tiêu chí sau:

  • Gian đoạn bệnh, số lượng và kích thước khối u.
  • Có di căn hay không
  • Bản chất mô học của khối u
  • Chức năng gan: ung thư gan trên một gan lành hay gan đã bị xơ
  • Toàn trạng bệnh nhân có chấp nhận được cuộc điều trị không.

     Nút mạch là một phương pháp được sử dụng thường xuyên và hiệu quả trong điều trị ung thư, bằng cách dùng các vật liệu để gây giảm hay tắc hoàn toàn lòng mạch, nhằm mục đích gây thiếu máu rồi dẫn đến hoại tử khối u. Phương pháp này ngày càng được cải tiến cả về kỹ thuật lẫn vật liệu nút mạch, nâng cao hiệu quả trong điều trị.

     Trong những năm gần đây, bệnh viện Ung bướu Hà Nội đã thực hiện thành công hàng trăm trường hợp nút động mạch gan chọn lọc điều trị ung thư tế bào gan nguyên phát trên hệ thống máy DSA (chụp mạch số hóa xóa nền), mang lại nhiều cơ hội cho bệnh nhân ung thư gan.

    

Thực hiện kỹ thuật nút mạch gan tại BV Ung Bướu Hà Nội

CÁC PHƯƠNG PHÁP NÚT MẠCH:

- TAE (Transarterial Embolization) chỉ dùng chất làm tắc mạch (Gelfoam, PVA, starch microsheres, metallic coils…).

- TOCE (Transarterial Oily ChemoEmbolization). Bao gồm:

     + Lipiodol (làm tắc các mao mạch và bám vào tế bào ung thư và khiến các tế bào này tăng tiếp xúc với thuốc chống ung thư).

     + Chất làm tắc mạch.

- TACE với DC bead: đưa chọn lọc các vi hạt (chứa thuốc chống ung thư) vào khối u.

     + Các vi hạt gây tắc mạch.

     + Phóng thích thuốc từ từ trong 14 ngày.

     + Hiệu quả cao hơn, ít độc cho gan và toàn thân.

    

HIỆU QUẢ CỦA TACE:

  • Nghẽn mạch gây thiếu máu cục bộ khối u, cắt nguồn dinh dưỡng và oxy của u.
  • Nồng độ thuốc tập trung trong khối u cao hơn so với dùng đường toàn thân 10-25 lần.
  • Thời gian lưu giữ thuốc ở khối u kéo dài, khoảng 1 – 4 tháng.
  • Do 85% lượng thuốc được lưu giữ ở gan, nên giảm độc tính của hóa chất với toàn thân ngay cả khi dùng liều cao.

Chính vì vậy, nút mạch bằng hóa chất TACE được chứng minh là đem lại hiệu quả cao trong điều trị ung thư gan nguyên phát không có chỉ định phẫu thuật.

CHỈ ĐỊNH:

  • Khối u không phẫu thuật được với nhiều mạch máu nuôi từ ĐM gan.
  • Tổng thể tích u ≤ 50% thể tích gan.
  • Không có huyết khối tĩnh mạch cửa.
  • Không có di căn ngoài gan
  • Chức năng gan còn khá (bilirubin TP < 3mg%).
  • Tình trạng toàn thân cho phép

TÁC DỤNG PHỤ:

  • Buồn nôn, nôn, rụng tóc.
  • Giảm sinh tủy, hội chứng sau thuyên tắc.
  • Sốt, đau bụng, liệt ruột nhẹ gặp > 50% bn (5% cần điều trị) kéo dài khoảng 48 giờ.

MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN TACE:

  • Các khối u có nguồn nuôi khác ngoài ĐM gan: TM cửa, ĐM hoành dưới, vú trong, liên sườn…
  • Các khối u quá lớn.
  • Các nhánh ĐM gan bị xơ do làm TACE nhiều lần; các bất thường của ĐM chủ bụng (xơ, vữa, phình...)
  • Các bệnh lý đi kèm có mức độ nặng.

THEO DÕI, TÁI KHÁM VÀ DỰ PHÒNG:

  • Theo dõi và tái khám định kỳ: tùy kết quả điều trị và theo chỉ định của bác sỹ.
  • Ăn uống đầy đủ.
  •  Tránh tuyệt đối thức uống có cồn (bia, rượu).
  • Hạn chế các thức ăn quá béo. Tránh ăn đồ ăn bị ôi thiu, nhiễm nấm mốc.
  • Tiêm phòng vaccine cho những người chưa nhiễm HBV.
  • Phát hiện sớn: khám sức khỏe định kỳ.

ThS.BSNT Nguyễn Đình Hướng - Trưởng khoa CĐHA Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội.