An toàn thực phẩm cho người bệnh ung thư

An toàn thực phẩm giúp người bệnh ung thư ăn ngon - sống khỏe

Nên ăn gì để đảm bảo an toàn và bổ dưỡng cho người bệnh?

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần sử dụng nhiều thực phẩm cơ bản tốt cho sức khỏe: trái cây và rau củ nhiều màu sắc (bữa ăn “sặc sỡ”), ngũ cốc nguyên hạt, khoai củ, protein nạc (thịt gà, cá, trứng, đậu phụ)… Ngoài ra, người bệnh cũng có thể cần tới những thực phẩm dinh dưỡng y học để tăng cường cho những thiếu hụt từ khẩu phần ăn, nhưng cần sử dụng dưới sự hướng dẫn và theo dõi của nhân viên y tế. Yêu cầu chung cho những đồ ăn thức uống của người bệnh lúc này là:

Thực phẩm tươi.
Nấu chín kỹ: thịt không còn màu hồng, trứng không còn lòng đào…
Rửa sạch: trái cây và rau củ ngâm trong nước khoảng 5-10 phút cho mềm chất bẩn bám vào, sau đó rửa dưới vòi nước chảy
Nhà bếp và dụng cụ chế biến, chứa đựng và ăn uống (bát, cốc, đũa, thìa) đảm bảo sạch sẽ, khô ráo.

Nếu cảm thấy chán ăn, người bệnh có thể ăn mỗi bữa ăn ít hơn, sau đó ăn thêm các bữa phụ, có thể là trái cây, sữa, sữa chua, súp hoặc thực phẩm dinh dưỡng y học theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Tuy vậy, người bệnh cũng nên ăn theo bữa, mỗi ngày tối đa 8 bữa, không nên ăn vặt nhiều lần khiến cơ thể phải làm việc liên tục và mất cảm giác đói, không ngon miệng khi dùng bữa.

Đảm bảo an toàn và bổ dưỡng

Những thực phẩm cần tránh: Danh sách “tạm dừng”

Vì hệ miễn dịch của người bệnh đang hoạt động mạnh hơn và có thể “yên lặng” hơn bình thường, nên một vài thực phẩm cũng nên “tạm dừng”, chứ không phải “cấm ăn vĩnh viễn”. Hãy tạm tránh sử dụng thịt, gia cầm, cá và trứng sống hoặc chưa chín kỹ (như sushi, trứng lòng đào). Các món ăn sống được bán sẵn (như nộm, salad, trái cây cắt sẵn) cũng nên tạm tránh. Thực phẩm đã chế biến và bảo quản trong tủ lạnh nên làm nóng lại trước khi ăn, chỉ nên ăn sau khi chế biến và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh 48h. Nếu người bệnh đang trong quá trình điều trị tích cực (như hóa trị liều cao hay hóa xạ đồng thời) các quy tắc này cần phải được tuân thủ nghiêm ngặt hơn nữa.

Người bệnh cần lưu ý danh sách thực phẩm cần tránh khi điều trị ung thư

Chuẩn bị thực phẩm an toàn

An toàn thực phẩm cho bệnh nhân ung thư có thể được tóm gọn trong bốn từ đơn giản đã được các tổ chức y tế lớn trên thế giới khuyến nghị: “Sạch sẽ”, “Tách biệt”, “Nấu chín”, “Làm lạnh”.

1. “Sạch sẽ” – Rửa nhiều hơn, lo lắng ít hơn

Rửa tay bằng xà phòng và vòi nước sạch trong ít nhất 20 giây trước khi chuẩn bị thức ăn, trước khi ăn và sau khi chạm vào thịt sống, gia cầm, cá hoặc nhà vệ sinh.
Lau sạch mặt bàn, thớt và dụng cụ chế biến bằng nước nóng có xà phòng sau mỗi lần sử dụng; thay khăn lau bát đĩa và miếng rửa bát thường xuyên.
Rửa trái cây và rau quả dưới vòi nước sạch đang chảy, kể cả những loại trái cây gọt, bóc vỏ (như dưa, cam, bưởi). Có thể sử dụng khăn mềm để rửa.

2. “Tách biệt” – Giữ thực phẩm sống tách biệt với thực phẩm đã chế biến

Sử dụng thớt, dao và đồ đựng riêng cho thịt sống, gia cầm, cá và trứng; dụng cụ đựng riêng cho trái cây và thực phẩm đã nấu chín.
Khi bảo quản trong tủ lạnh: từng loại thực phẩm được bọc trong túi hoặc hộp kín, đảm bảo không làm nước từ thực phẩm này bám, nhỏ giọt vào thực phẩm khác.

3. “Nấu chín” – Làm nóng đến đủ nhiệt độ

Tất cả các loại thịt, cá phải đảm bảo chín cả phần lõi, vì vậy cần phải đun đủ lâu, đặc biệt với những thực phẩm đã có thời gian bảo quản trong tủ lạnh. Trước khi tắt bếp, lấy miếng thịt lớn nhất (dày nhất) và cắt đôi, kiểm tra bằng mắt để đảm bảo đã chín cả phần giữa miếng thịt. Nếu có nhiệt kế thì cần đảm bảo nhiệt độ tối thiểu ở vùng lõi là 70⁰C. Với các món ăn hâm nóng lại thì cần đun cho tới khi sôi trở lại hoặc nhiệt độ vùng lõi của thực phẩm tối thiểu 75⁰C.

4. “Làm lạnh” – Tôn trọng thời gian và nhiệt độ lạnh

Tủ lạnh cần giữ nhiệt độ ở mức ≤ 4°C và tủ đá, tủ đông ở mức ≤ - 18°C .
Làm lạnh hoặc đông lạnh thực phẩm dễ hỏng trong vòng 2 giờ sau khi nấu hoặc mua (trong vòng 1 giờ nếu nhiệt độ môi trường ≥ 32°C).
Rã đông thực phẩm đông lạnh trong tủ lạnh, lò vi sóng hoặc trong nước lạnh và thay nước mỗi 30 phút. Không rã đông thực phẩm ngoài không khí hoặc ở nhiệt độ phòng vì các loại vi khuẩn gây hại (như Salmonella, E. coli, và Campylobacter) có thể nhân đôi số lượng chỉ sau mỗi 20 phút, ngay cả khi lõi bên trong của thực phẩm vẫn còn đóng băng.
Thức ăn đã chế biến và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh (hộp kín, nhiệt độ đúng như đã nêu ở trên) sử dụng trong vòng 48h. Vứt bỏ nếu thấy mùi vị bất thường.

4 nguyên tắc an toàn thực phẩm cho bệnh nhân ung thư

Vệ sinh thân thể

- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch:

Trước và sau khi ăn hoặc chế biến thực phẩm
Sau khi đi vệ sinh (cả đại tiện hoặc tiểu tiện)
Sau khi chạm vào vật nuôi hoặc rác thải
Sau khi xì mũi hoặc ho.

Sử dụng cồn để vệ sinh tay khi ra ngoài và không sẵn có xà phòng, nước sạch.

- Chân và thân thể

Kiểm tra bàn chân hàng ngày xem có vết cắt, vết loét hoặc vết đỏ nào không, đặc biệt nếu phương pháp điều trị của bạn ảnh hưởng đến tuần hoàn hoặc dây thần kinh.
Giữ cho da sạch sẽ và đủ độ ẩm, và xử lý ngay lập tức bất kỳ vết cắt hoặc vết trầy xước nào bằng xà phòng, nước và băng sạch.
Khi tắm cần tránh nước quá nóng nếu da bạn nhạy cảm hoặc số lượng tế bào máu rất thấp (hạ hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu).
Nếu bạn có đường truyền tĩnh mạch hoặc buồng tiêm, hãy tuân thủ các biện pháp vệ sinh được điều dưỡng/bác sĩ hướng dẫn.

Các lưu ý về vệ sinh thân thể

Những lưu ý quan trọng khác

Kiểm tra hạn sử dụng và ngày bán trên thực phẩm đóng gói và không sử dụng các lon bị móp, rỉ sét hoặc phồng.
Sử dụng nước đun sôi để nguội trong vòng 24 giờ, hoặc sử dụng nước đóng chai được niêm phong và bảo quản đúng cách.