Các khối u tuyến thượng thận

Phần lớn người được chẩn đoán mắc hội chứng Cushing ở độ tuổi từ 20 đến 50.

Hình 2: Hội chứng Cushing

(Nguồn: http://tonghoiyhoc.vn/hoi-chung-cushing.htm)

U tủy thượng thận (u tế bào crom) và u tế bào cận hạch thần kinh:

•  U tủy thượng thận là u tuyến thượng thận sản xuất quá mức các catecholamine (epinephrine và norepinephrine).  Thông thường, các hormone này giúp cơ thể ứng phó với tình trạng căng thẳng. Tuy nhiên, nồng độ quá cao của một trong hai loại hormone này có thể dẫn đến các tình trạng nghiêm trọng, như tăng huyết áp và đột quỵ.
•  Hầu hết các khối u tủy thượng thận phát triển từ vùng tủy của tuyến thượng thận. Mỗi năm ước tính có khoảng 800 trường hợp u tủy thượng thận mới chẩn đoán tại Hoa Kỳ. Cứ 10 trường hợp thì có đến 9 trường hợp khối u là lành tính và không lan tràn ngoài tuyến thượng thận.
• U tế bào cận hạch thần kinh là một loại u thần kinh nội tiết được phát hiện trong ổ bụng, khung chậu, lồng ngực và cổ
• Các triệu chứng của cả hai loại khối u này bao gồm

o   Đổ mồ hôi

o   Đau đầu

o   Tăng huyết áp

o   Nhịp tim nhanh

o   Đánh trống ngực

o   Lo âu và sợ hãi

o   Tăng đường máu

• Ở một số người, u tủy thượng thận có thể gây ngừng tim đột ngột hoặc đột quỵ. Chúng cũng có thể gây những cơn tăng adrenaline kịch phát trong các tình huống căng thẳng cường độ cao, chẳng hạn như trong quá trình phẫu thuật hoặc sau chấn thương nghiêm trọng.
• Hội chứng đa u tuyến nội tiết và bệnh von Hippel-Lindau là những tình trạng di truyền có thể làm tăng nguy cơ hình thành u tủy thượng thận và các loại khối u khác. Bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm về di truyền để đánh giá nếu quý vị có các dấu hiệu của những bệnh này.

Ung thư biểu mô vỏ thượng thận: Những khối u ác tính này khởi phát từ lớp ngoài của tuyến thượng thận (vỏ thượng thận). Mặc dù rất hiếm gặp, chỉ khoảng 5% đến 10% trong tổng số các khối u tuyến thượng thận là ác tính, chúng thường tiến triển nhanh và có thể gây ra nhiều triệu chứng và khó chịu cho người bệnh.

• Một số triệu chứng của khối u này bao gồm

o  Tăng cân

o  Giữ nước trong cơ thể (dẫn đến phù)

o  Lông/tóc rậm bất thường

o  Những thay đổi bất thường của da

• Nếu khối u chèn ép các cơ quan lân cận, nó có thể gây ra các triệu chứng như đau bụng, cảm giác đầy bụng bất thường và sụt cân không rõ nguyên nhân.

Chẩn đoán u tuyến thượng thận

• Các xét nghiệm cận lâm sàng có thể xác định nồng độ hormone trong cơ thể quý vị có cao hơn mức bình thường hay không; trong khi đó, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ và chụp PET toàn thân có thể xác định chính xác vị trí khối u. Ngoài ra, phẫu thuật sinh thiết u có thể giúp khẳng định chẩn đoán.

Điều trị các khối u tuyến thượng thận

Các chuyên gia về nội tiết, y học hạt nhân, ngoại khoa, nội khoa ung bướu và chẩn đoán hình ảnh can thiệp sẽ cùng phối hợp để xây dựng một phác đồ điều trị cá thể hóa, dựa trên các nhu cầu sức khỏe của quý vị.

Điều trị sẽ phụ thuộc vào loại và vị trí khối u thượng thận mà quý vị mắc phải. Bác sĩ có thể đề xuất một hoặc kết hợp nhiều phương pháp sau đây: phẫu thuật, liệu pháp hormone, hóa trị, liệu pháp thuốc phóng xạ (tiêm trực tiếp chất phóng xạ vào khối u) hoặc các liệu pháp điều trị hỗ trợ khác

U tuyến thượng thận phát hiện tình cờ

• Các khối u tuyến thượng thận phát hiện tình cờ kích thước nhỏ và lành tính thường không cần can thiệp phẫu thuật. Thay vào đó, bác sĩ sẽ khuyến cáo theo dõi định kỳ và đánh giá sự thay đổi của nồng độ hormone, kết hợp với chụp cắt lớp vi tính hoặc các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh khác.
• Các khối u chức năng tăng tiết hormone thường được điều trị bằng phẫu thuật cắt bỏ. Trường hợp lựa chọn phẫu thuật, quý vị có thể cần sử dụng các thuốc đặc hiệu để điều chỉnh chức năng tuyến thượng thận và đưa nồng độ hormone trở về mức sinh lý bình thường. Một tin đáng mừng là sau phẫu thuật, nhiều bệnh nhân không còn phải dùng thuốc để kiểm soát tăng huyết áp hoặc đái tháo đường do các khối u chức năng gây ra

U tuyến tiết aldosteron và hội chứng Conn

• Nếu quý vị có u tuyến tiết aldosteron, phẫu thuật thường là phương pháp hiệu quả nhất để loại bỏ khối u và giúp hạ huyết áp. Trong trường hợp tình trạng sức khỏe không cho phép phẫu thuật hoặc quý vị mong muốn một hướng tiếp cận khác, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng thuốc nhằm kiểm soát các triệu chứng bằng cách ức chế tác động của aldosterone lên cơ thể
• Trong điều trị tăng sản tuyến thượng thận hai bên (BAH), phẫu thuật nhìn chung không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa nhằm hỗ trợ kiểm soát tăng huyết áp.

Hình 3:  Phẫu thuật u tuyến thương thận tại Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội

U tuỷ thượng thận và U tế bào cận hạch thần kinh

• Phẫu thuật là lựa chọn điều trị đầu tay cho u tủy thượng thận. Tuy nhiên, nếu u tủy thượng thận ác tính đã lan tràn ngoài tuyến thượng thận, bác sĩ sẽ khuyến cáo phối hợp nhiều phương pháp điều trị cùng với phẫu thuật, như nội khoa, xạ trị ngoài và hóa trị.
• Đối với u tế bào cận hạch thần kinh lành tính, bác sĩ sẽ thường khuyến cáo phẫu thuật, kết hợp với điều trị nội khoa và các liệu pháp hỗ trợ khác.

U vỏ thượng thận và hội chứng Cushing

     Phẫu thuật là lựa chọn điều trị đầu tay cho các khối u vỏ thượng thận. Trong thời gian đầu sau mổ, quý vị có thể cần sử dụng thuốc thay thế cortisol, như hydrocortisone hoặc prednisone, trong khi chờ đợi tuyến thượng thận của quý vị hồi phục khả năng sản xuất hormone bình thường

Ung thư biểu mô vỏ thượng thận

• Có nhiều phương pháp điều trị ung thư biểu mô vỏ thượng thận, bao gồm nội khoa, xạ trị, phẫu thuật và hóa trị. Bác sĩ có thể phối hợp các phương pháp điều trị nếu ung thư đã di căn, hoặc lan tràn ngoài tuyến thượng thận.
• Nếu khối u của quý vị đã di căn hoặc tái phát sau điều trị lần đầu, hoặc nếu tình trạng sức khỏe không cho phép phẫu thuật, bác sĩ có thể đề xuất một thủ thuật gọi là phá hủy u tại chỗ. Phương pháp này sử dụng nhiệt hoặc áp lạnh để tiêu diệt các tế bào ung thư, giảm nhẹ các triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nguồn: Trung tâm ung thư Memorial Sloan Kettering https://www.mskcc.org/

Đường dẫn: https://www.mskcc.org/cancer-care/types/adrenal-tumors 

https://www.mskcc.org/cancer-care/types/adrenal-tumors/diagnosis

https://www.mskcc.org/cancer-care/types/adrenal-tumors/treatment

Biên dịch và tổng hợp: ThS.BSNT. Nguyễn Quốc Hùng, Phòng HTQT-NCKH, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội

Hiệu đính: ThS.BS. Nguyễn Thanh Hằng, Phòng HTQT-NCKH