Hình 1: Bệnh nhân có buồng tiêm tại Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
Hình 2: Ống thông Hickman (Nguồn https://aalborguh.rn.dk/-/media/SXI/MEDA31-129-Saadan-skifter-du-forbinding-paa-et-Hickmann-kateter/MEDA31-129-pdf.pdf )
Hình 3: Đường truyền tĩnh mạch trung tâm được đặt ở ngoại vi (PICC) (Nguồn https://www.flomedicalsales.com.au )
Đường truyền trung tâm thường là ống thông dài, đàn hồi, với một đầu nằm trong tĩnh mạch gần tim và đầu kia nối ra ngoài qua da ở vùng cánh tay, ngực hoặc cổ. Nhóm chăm sóc ung thư của quý vị có thể khuyên đặt đường truyền trung tâm nếu:
· Quý vị đang được điều trị truyền hóa chất
· Quý vị cần truyền máu hoặc tiểu cầu
· Quý vị cần lấy máu xét nghiệm thường xuyên
· Quý vị sẽ được điều trị kháng sinh dài ngày
· Quý vị đang được truyền dinh dưỡng tĩnh mạch
· Quý vị sẽ được ghép tế bào gốc
· Nhóm chăm sóc gặp khó khăn trong việc đặt đường truyền tĩnh mạch ngoại vi cho quý vị
Quý vị nên ghi lại loại đường truyền tĩnh mạch trung tâm quý vị có, người đặt đường truyền cho quý vị và đường truyền được đặt khi nào? Quý vị có thể được hỏi về những thông tin này trong quá trình điều trị.
Quý vị có thể được đặt đường truyền trung tâm khi đang nằm viện hoặc điều trị ngoại trú. Quý vị hầu hết sẽ được ra viện về nhà cùng với đường truyền đã đặt. Buồng tiêm khi không được sử dụng không cần sự chăm sóc, nhưng nếu quý vị có loại đường truyền trung tâm khác, quý vị sẽ cần học cách chăm sóc đường truyền.
Quý vị có thể được điều dưỡng chăm sóc tại nhà đến tận nhà chăm sóc đường truyền và hướng dẫn quý vị (hoặc người nhà chăm sóc quý vị) cách chăm sóc. Có một số điều quan trọng quý vị và người chăm sóc cần biết về đường truyền tĩnh mạch trung tâm:
Hiểu biết về đường truyền: Cách kiểm tra
Đường truyền tĩnh mạch trung tâm được đặt trực tiếp vào tĩnh mạch của quý vị. Các biến chứng có thể hay gặp là nhiễm trùng và hình thành cục máu đông trong ống thông (gây tắc nghẽn đường truyền).
· Dấu hiệu và triệu chứng nhiễm trùng thường thấy ở vị trí đặt đường truyền (nơi ống thông đi vào da) bao gồm đỏ, sưng phồng, chảy dịch, bầm tím hoặc chảy máu.
· Tắc nghẽn đường truyền, làm ống thông không sử dụng được và có thể gián đoạn việc điều trị của quý vị.
Hàng ngày quý vị nên kiểm tra đường truyền tĩnh mạch trung tâm để phát hiện bất kỳ thay đổi nào trên băng cố định, vị trí đặt đường truyền, và ống thông (dây dẫn). Đảm bảo băng cố định không bị rách, bong, ướt, hay bẩn. Kiểm tra ống thông đảm bảo ống không bị nứt vỡ hoặc rò rỉ. Nếu quý vị gặp bất cứ triệu chứng nào của nhiễm trùng, đau hay sốt, hãy liên hệ ngay với nhân viên y tế.
Chăm sóc đường truyền tĩnh mạch trung tâm.
Luôn rửa tay trước khi chạm vào đường truyền tĩnh mạch trung tâm. Đường truyền trung tâm cần được bơm rửa để duy trì sự lưu thông và để sử dụng được. Việc bơm rửa được thực hiện với nước muối sinh lý hoặc dung dịch heparin pha nước muối sinh lý sử dụng qua một bơm tiêm. Khi truyền dịch, bơm rửa hoặc thay băng cố định, cần rửa tay sạch và mang găng tay.
Băng cố định nên được thay ít nhất một lần một tuần và khi cần (nếu bị bẩn hoặc ướt). Điều dưỡng chăm sóc tại nhà có thể được cử đến nhà để hướng dẫn quý vị chăm sóc đường truyền tĩnh mạch trung tâm. Mỗi đơn vị chăm sóc tại nhà có quy trình và chính sách riêng về bơm rửa và thay băng. Điều dưỡng của quý vị sẽ chỉ dẫn và cung cấp tài liệu hướng dẫn về chăm sóc đường truyền trung tâm tại nhà.
Giữ đường truyền khô ráo.
Đường truyền tĩnh mạch trung tâm và buồng tiêm cấy dưới da đang được gắn kim truyền không nên để tiếp xúc với nước hoặc ẩm ướt. Để đường truyền tĩnh mạch trung tâm ướt có thể dẫn đến phải thay băng nhiều lần hơn và nguy cơ nhiễm trùng cao hơn. Quý vị có thể sử dụng các miếng che hoặc găng ống tay do các công ty chăm sóc tại nhà cung cấp để giữ vùng đặt đường truyền khô ráo khi tắm. Nếu băng cố định bị ướt, bẩn hoặc lỏng, nên thay băng càng sớm càng tốt để phòng ngừa nhiễm trùng.
Bảo vệ đường truyền trung tâm.
Quý vị có thể cần áp dụng một số thay đổi để tránh làm hỏng đường truyền.
· Không nâng các đồ vật nặng
· Không đo huyết áp ở cánh tay có đường truyền tĩnh mạch trung tâm
· Không kéo hoặc giật ống thông (hoặc kim truyền) của đường truyền tĩnh mạch trung tâm. Điều này có thể làm hỏng đường truyền.
· Sử dụng găng ống tay dạng lưới và miếng cố định đường truyền để bảo vệ đường truyền trung tâm. Các vật dụng này sẵn có được cung cấp bởi các đơn vị chăm sóc tại nhà. Nếu đường truyền ở cánh tay, quý vị cũng có thể cắt phần bàn chân của chiếc tất ống dài và kéo phần ống lên quanh cánh tay để che đường truyền tĩnh mạch trung tâm. Đảm bảo không kéo vào dây ống thông trong khi thực hiện. Quý vị có thể cần nhờ ai đó giúp đỡ.
Hình 4: Găng ống tay có cửa sổ dạng lưới bảo vệ đường truyền tĩnh mạch trung tâm (Nguồn https://artpictures.club/autumn-2023.html )
Liên hệ nhân viên y tế khi có câu hỏi hoặc lo lắng.
Ban đầu quý vị có thể có cảm giác sợ khi có một đường truyền tĩnh mạch trung tâm và quý vị có thể phải thay đổi trong cuộc sống hàng ngày. Khi được chăm sóc hợp lý, đường truyền trung tâm có thể giúp việc điều trị dễ dàng hơn cho quý vị và đội ngũ chăm sóc. Nếu quý vị có bất cứ câu hỏi hoặc lo lắng nào về đường truyền tĩnh mạch trung tâm, hãy báo cho nhân viên chăm sóc tại nhà hoặc nhóm chăm sóc.
Nguồn: OncoLink®, www.oncolink.org
Đường dẫn: https://www.oncolink.org/cancer-treatment/hospital-helpers/central-lines-and-care/central-line-care
Biên dịch: CNhĐD. Nguyễn Thị Hồng Vân, Khoa Nội tiêu hóa theo yêu cầu, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội
Hiệu đính: THS.BS. Nguyễn Thanh Hằng, Phòng HTQT-NCKH
Duyệt chuyên môn: BSCKII. Võ Quốc Hoàn - Phó trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp
