Nguồn ảnh: https://outcomes4me.com/article/dealing-with-leg-cramps-after-cancer-treatment/
Nguyên nhân gây chuột rút ở chân
Một số nguyên nhân gây chuột rút ở người bệnh ung thư bao gồm:
- Một số thuốc hoá trị, thuốc điều trị nhắm trúng đích hoặc thuốc miễn dịch.
- Xạ trị vùng chi dưới (hông, chân …)
- Một số thuốc nội tiết như tamoxifen hoặc raloxifene.
- Thuốc điều trị chống huỷ xương
- Khối u chèn ép vào cơ hoặc phát triển từ mô cơ
- Số lượng bạch cầu tăng quá cao
- Phương pháp điều trị giảm số lượng bạch cầu
- Người bệnh nằm nhiều hoặc ít vận động trong thời gian dài.
- Vận động quá mức ở một số nhóm cơ
- Thay đổi nhiệt độ môi trường xung quanh (quá nóng hoặc quá lạnh)
- Bệnh lý thần kinh ngoại biên hoặc các tổn thương thần kinh khác
- Mất nước
- Thay đổi nồng độ các chất điện giải trong máu, đặc biệt là phospho, canxi, glucose (đường huyết) hoặc kali.
- Các vấn đề sức khoẻ khác không liên quan đến ung thư
Những dấu hiệu cần lưu ý:
- Đau hoặc khó chịu xuất hiện đột ngột ở chân hoặc bàn chân, kèm theo cảm giác cơ bị co cứng hoặc căng cứng.
- Khó cử động bàn chân hoặc đau khi cử động bàn chân hay cẳng chân.
- Ngủ không ngon giấc do chuột rút vào ban đêm.
Kiểm soát tình trạng chuột rút
Bác sĩ và điều dưỡng sẽ hỗ trợ người bệnh xây dựng kế hoạch phù hợp để kiểm soát tình trạng chuột rút. Nếu kết quả xét nghiệm cho thấy có bất thường về điện giải, người bệnh có thể được chỉ định bổ sung vitamin hoặc khoáng chất. Nếu chuột rút xảy ra thường xuyên hoặc gây nhiều khó chịu, bác sĩ có thể kê thuốc giúp làm giãn cơ cho người bệnh. Ngoài ra, người bệnh cũng có thể được hướng dẫn thực hiện các bài tập kéo giãn hoặc vận động nhẹ nhàng để giảm chuột rút, đặc biệt khi chuột rút thường xuất hiện vào ban đêm.
Người bệnh có thể làm gì?
- Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc điều dưỡng nếu bị chuột rút. Cung cấp thông tin cho nhóm chăm sóc biết tình trạng này xuất hiện khi nào, kéo dài bao lâu và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày như thế nào, những biện pháp nào giúp cải thiện triệu chứng chuột rút và những biện pháp nào không mang lại hiệu quả.
- Uống đủ nước trong ngày để phòng ngừa mất nước.
- Chườm ấm hoặc chườm lạnh lên vùng cơ bị chuột rút.
- Tránh sử dụng rượu bia và đồ uống chứa caffeine.
- Giữ ấm cơ thể và thay đổi tư thế thường xuyên.
- Nếu người bệnh phải nằm trên gường trong thời gian dài, hãy sử dụng khung nâng chăn hoặc kê chăn để giảm áp lực của chăn đè lên chân và bàn chân. Khung nâng chăn là dụng cụ giữ ga trải gường và chăn không tỳ trực tiếp lên chân và bàn chân.
- Tập co và duỗi chân nhiều lần trong ngày. Nếu người bệnh không thể tự thực hiện, người chăm sóc có thể giúp hỗ trợ vận động chân.
- Kéo giãn nhẹ các cơ ở chân trước khi đi ngủ.
- Xoa bóp chân sau khi đã trao đổi và được bác sĩ hoặc điều dưỡng đồng ý thực hiện.
- Khi bị chuột rút, hãy ngồi dậy hoặc đứng lên để kéo giãn cơ đang co cứng trong khả năng chịu đựng được mà không gây đau thêm. Ví dụ, nếu bị chuột rút ở bắp chân, hãy cố gắng hướng các ngón chân về phía đầu gối hoặc đi lại nhẹ nhàng.
Người chăm sóc có thể làm gì?
- Hỗ trợ người bệnh kéo giãn nhẹ nhàng vùng cơ đang bị co cứng.
- Dùng túi chườm nóng hoặc lạnh xoa nhẹ lên vùng cơ bị chuột rút. Người chăm sóc có thể trao đổi với bác sĩ hoặc điều dưỡng để biết phương pháp nào nhằm giúp giảm triệu chứng hiệu quả hơn.
- Nếu người bệnh được kê thuốc điều trị chuột rút, hãy bảo đảm thuốc được sử dụng đúng theo hướng dẫn. Đồng thời, theo dõi người bệnh để phát hiện các dấu hiệu bất thường như chóng mặt hoặc đi lại mất thăng bằng trong quá trình dùng thuốc.
- Liên hệ với bác sĩ hoặc diều dưỡng nếu các biện pháp như chườm nóng, chườm lạnh, xoa bóp hoặc kéo giãn cơ đang bị ruột rút không giúp cải thiện triệu chứng.
Liên hệ ngay với nhóm chăm sóc ung thư nếu người bệnh
- Vùng chân bị chuột rút có biểu hiện như sưng, đỏ, cứng, nóng, đau khi chạm vào.
- Xuất hiện đau ngực, đau cánh tay, đau lưng, đau vai hoặc đau hàm; ho đột ngột, tim đập nhanh bất thường hoặc cảm thấy choáng váng. Đây có thể là dấu hiệu của một tình trạng khẩn cấp và người bệnh có thể cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
- Bị chuột rút kéo dài trên 6-8 giờ.
Nguồn: Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ www.cancer.org
Đường dẫn https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/side-effects/pain/leg-cramps.html
Biên dịch: Điều dưỡng Nguyễn Thị Thanh Thủy – Khoa Nội Vú, Phụ khoa, Đầu cổ Theo yêu cầu, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
Hiệu đính: Ths.Bs. Nguyễn Thanh Hằng – Phòng Hợp tác quốc tế và Nghiên cứu khoa học, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội
