Nguồn ảnh: https://cdn.images.express.co.uk/img/dynamic/11/750x445/1247161.jpg
Nấc cụt là gì?
Nấc cụt xảy ra khi cơ hoành bị co thắt đột ngột ngoài ý muốn xen giữa các nhịp thở bình thường. Người bệnh không thể kiểm soát được cơn co thắt này và phần lớn các trường hợp nấc cụt sẽ tự hết. Tuy nhiên, khi nấc cụt là triệu chứng của ung thư hoặc là các tác dụng phụ của điều trị ung thư, tình trạng này có thể kéo dài dai dẳng, khiến người bệnh mệt mỏi và khó chịu.
Cơ hoành là cơ có hình vòm nằm phía dưới lồng ngực. Khi hít vào, cơ hoành hạ xuống giúp không khí đi vào phổi. Khi thở ra, cơ hoành nâng lên để đẩy không khí ra ngoài.
Khi xuất hiện nấc cụt, có 2 hiện tượng xảy ra:
- Cơ hoành co mạnh và hạ xuống bất thường giữa các nhịp thở, làm không khí bị hút nhanh vào phổi.
- Ngay sau đó, thanh môn đóng lại trong thoáng chốc để ngăn thêm không khí đi vào – tạo nên âm thanh đặc trưng “hic”.
Nguyên nhân gây nấc cụt
Nguyên nhân chính xác gây nấc cụt vẫn chưa được xác định. Tình trạng này có thể xảy ra do sự kích thích dây thần kinh hoành, là dây thần kinh chi phối hoạt động của cơ hoành.
Một số yếu tố thường gặp có thể khởi phát nấc cụt bao gồm:
- Ăn hoặc uống quá nhanh, đặc biệt là uống nước có gas
- Ăn quá no
- Ợ nóng
- Căng thẳng
- Thay đổi nhiệt độ không khí đột ngột
- Cổ bị kéo căng quá mức
- Sử dụng một số thuốc, chẳng hạn thuốc điều trị lo âu nhóm Benzodiazepines
- Sử dụng rượu bia
Ở người bệnh mắc ung thư, nấc cụt có thể xuất hiện khi:
- Dạ dày hoạt động kém hoặc ngừng hoạt động, dẫn đến giãn và chướng
- Nhiễm khuẩn vùng ngực hoặc thực quản
- Đang hóa trị, sử dụng corticosteroid hoặc thuốc giảm đau opioid như morphine.
- Khối u chèn ép lên cơ hoành
- Có triệu chứng do khối u não.
- Chức năng thận suy giảm làm thay đổi thành phần hoá học trong máu.
- Nồng độ canxi máu tăng cao (tăng calci máu).
Khi nấc cụt kéo dài
Thông thường, nấc cụt sẽ tự hết mà không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu triệu chứng nấc cụt kéo dài trên vài ngày, hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống, người bệnh nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá nguyên nhân và hỗ trợ kịp thời.
Nếu nấc cụt kéo dài nhiều ngày hoặc lâu hơn có thể khiến người bệnh vô cùng mệt mỏi và khó thích nghi. Tình trạng này còn khiến người bệnh cảm thấy lo âu hoặc chán nản. Đồng thời, nấc cụt kéo dài còn ảnh hưởng đáng kể đến:
- Khả năng ăn uống
- Sự tập trung và chất lượng giấc ngủ
- Khả năng giao tiếp, trò chuyện
Trong thực hành lâm sàng, các chuyên gia y tế thường phân loại nấc cụt dựa trên thời gian kéo dài của triệu chứng nấc. Người bệnh có thể gặp tình trạng:
- Nấc cụt cấp tính: kéo dài từ vài phút đến vài giờ
- Nấc cụt dai dẳng: kéo dài trên 48 giờ
- Nấc cụt khó trị: kéo dài trên 1 tháng
Một số biện pháp giúp cải thiện nấc cụt nhẹ
Nhiều trường hợp nấc cụt có thể thuyên giảm khi áp dụng các biện pháp đơn giản sau:
- Súc họng hoặc uống nước lạnh có đá
- Ăn chậm một miếng bánh mỳ khô
- Uống nước từ phía đối diện của miệng cốc – người bệnh cần cúi người xuống khi thực hiện cách này.
- Hít sâu, nín thở trong khả năng chịu đựng rồi lặp lại nhiều lần
- Ngậm một lát chanh
- Uống nước bạc hà
- Co gối sát ngực
- Hít vào và thở ra trong túi giấy trong thời gian ngắn (không dùng túi nilon và không thực hiện quá 1 phút).
Cúi người uống nước từ cạnh đối diện của cốc
Hít vào thở ra trong túi giấy dưới 1 phút
https://www.wikihow.com/Cure-Hiccups
Điều trị nấc cụt kéo dài Một số trường hợp nấc cụt có thể kéo dài nhiều ngày và cần can thiệp y tế.
Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân gây nấc cụt để điều trị phù hợp. Chẳng hạn, nấc sẽ hết sau khi bác sĩ thay đổi một loại thuốc người bệnh đang sử dụng.
Ngoài ra, bác sĩ có thể kê thuốc giúp kiểm soát trực tiếp cơn nấc cụt, bao gồm:
- Thuốc chống nôn metoclopramide (Maxolon)
- Thuốc an thần nhẹ như haloperidol hoặc chlorpromazine
- Thuốc giãn cơ như baclofen • Thuốc ức chế bơm proton giúp giảm tiết dịch acid dạ dày như omeprazole
Thông thường, bác sĩ sẽ cho dùng thử một loại thuốc trong thời gian ngắn để đánh giá hiệu quả điều trị nấc. Nếu nấc cụt tái phát, có thể cần thay đổi thuốc hoặc phối hợp nhiều thuốc cho đến khi hết nấc hoàn toàn.
Nguồn: Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Vương quốc Anh www.cancerresearchuk.org
Đường dẫn: https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/coping/physically/hiccups-and-cancer
Biên dịch: Điều dưỡng Nguyễn Thị Thanh Thủy – Khoa Nội Vú, Phụ khoa, Đầu cổ Theo yêu cầu, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
Hiệu đính: Ths.Bs. Nguyễn Thanh Hằng – Phòng Hợp tác quốc tế và Nghiên cứu khoa học, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội,
Duyệt chuyên môn: BSNT. Phạm Anh Đức – Thư ký Tiểu ban Ung thư đầu cổ, Khoa Xạ trị TYC – Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
