Hình 1: Lưu ý nhịn ăn đúng hướng dẫn trước khi được lấy máu xét nghiệm.
Nguồn: https://www.smartbloodanalytics.com/en/waiting-room/fasting-before-a-blood-test-what-you-need-to-know-3806013
Bạn sẽ được cung cấp một bản hướng dẫn khi được yêu cầu nhịn ăn để làm xét nghiệm. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào chưa được giải đáp trong tài liệu hướng dẫn đó, hãy hỏi lại bác sĩ ít nhất một ngày trước khi xét nghiệm để bạn có thời gian chuẩn bị chu đáo.
Tôi phải nhịn ăn bao lâu trước khi xét nghiệm?
Thông thường, bạn cần nhịn ăn từ 8–12 giờ trước khi xét nghiệm (tính từ bữa ăn cuối cùng, không tính nước lọc).. Bác sĩ sẽ cho bạn biết chính xác thời gian cần nhịn ăn tùy vào loại xét nghiệm được chỉ định. Đối với một số xét nghiệm nhất định, có thể sẽ có thêm các hướng dẫn bổ sung. Ví dụ, bạn có thể được yêu cầu không uống rượu bia trong một khoảng thời gian dài hơn 12 tiếng.
Nếu xét nghiệm máu của bạn yêu cầu phải nhịn ăn, bạn nên sắp xếp lịch làm xét nghiệm vào sáng sớm. Bằng cách đó, phần lớn thời gian nhịn ăn của bạn sẽ diễn ra trong lúc ngủ.
Tại sao tôi cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm máu?
Khi bạn ăn uống, máu sẽ hấp thụ đường, chất béo, chất đạm và các chất dinh dưỡng khác từ thức ăn và đồ uống. Những chất này sau đó có thể làm thay đổi nồng độ của nhiều thành phần trong máu và do đó ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả xét nghiệm. Kết quả không chính xác sẽ khiến bác sĩ nhận định sai lệch về tình trạng sức khỏe của bạn và có thể dẫn đến việc chẩn đoán sai tình trạng bệnh.
Những loại xét nghiệm máu nào cần nhịn ăn?
Một số ví dụ về các xét nghiệm máu phổ biến thường yêu cầu nhịn ăn bao gồm:
- Các loại xét nghiệm đường huyết ( Glucose máu lúc đói). Các xét nghiệm này đo nồng độ đường trong mẫu máu của bạn. Chúng được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán và theo dõi bệnh đái tháo đường, tiền đái tháo đường và đái tháo đường thai kỳ (bệnh đái tháo đường khởi phát trong thời kỳ mang thai). Không phải tất cả các loại xét nghiệm đường huyết đều yêu cầu nhịn ăn, vì vậy hãy hỏi bác sĩ xem bạn có cần nhịn ăn trước khi làm xét nghiệm không.
- Các xét nghiệm cholesterol toàn phần, triglycerid, LDL–C, HDL-C (bộ xét nghiệm mỡ máu). Các xét nghiệm này đo mức chất béo, hay lipid, trong máu của bạn, bao gồm cholesterol và triglyceride. Kết quả xét nghiệm này cho thấy nguy cơ mắc bệnh tim mạch của bạn cũng như có thể dùng để theo dõi sức khỏe sau biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
- Bộ xét nghiệm chuyển hóa cơ bản (ure, creatinin, điện giải đồ,…). Đây là nhóm các xét nghiệm đo một số thành phần tự nhiên trong máu của bạn. Kết quả xét nghiệm cung cấp cho bác sĩ thông tin về tình trạng hoạt động của các cơ quan trong cơ thể, bao gồm tim, thận và gan.
- Trong một số trường hợp, bạn cũng có thể được yêu cầu nhịn ăn khi làm:
- Các xét nghiệm chức năng gan. Nhóm xét nghiệm này đo một số protein và các chất khác liên quan đến chức năng gan. Kết quả xét nghiệm có thể cung cấp cho bác sĩ thông tin về sức khỏe lá gan của bạn.
- Bộ xét nghiệm chức năng thận. Đây là nhóm các xét nghiệm đo các chất thải và các chất liên quan đến chức năng thận. Kết quả thường được sử dụng để theo dõi chức năng thận nếu bác sĩ nghi ngờ bạn mắc bệnh thận hoặc bị đái tháo đường.
Việc bác sĩ có yêu cầu bạn nhịn ăn khi làm các xét nghiệm này hay không phụ thuộc vào một số yếu tố. Ví dụ, một số xét nghiệm chức năng gan chỉ yêu cầu nhịn ăn nếu chúng được chỉ định như một phần của bộ xét nghiệm chuyển hóa toàn diện. Các loại xét nghiệm khác không được liệt kê ở đây cũng có thể yêu cầu phải nhịn ăn. Do đó, bạn cần hỏi bác sĩ nếu không chắc chắn liệu mình có nên nhịn ăn trước khi xét nghiệm hay không.
Tôi có thể uống gì khác ngoài nước trong khi nhịn ăn không?
Không. Nước ép trái cây, cà phê, nước ngọt có ga và các loại đồ uống khác có thể ngấm vào máu và ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm của bạn. Tuy nhiên, bạn có thể uống nước trắng. Tránh các loại nước có hương chanh hoặc nước có ga chứa hương liệu, vì chúng có thể chứa đường hoặc các chất tạo ngọt nhân tạo. Trên thực tế việc giữ cho cơ thể đủ nước có thể làm cho quá trình xét nghiệm trở nên dễ dàng hơn chút do nước giúp duy trì lượng dịch trong tĩnh mạch, từ đó giúp việc lấy mẫu máu của bạn thuận lợi hơn.
Tôi có thể tiếp tục uống thuốc trong khi nhịn ăn không?
Hãy hỏi bác sĩ xem liệu bạn có thể uống các loại thuốc kê đơn và/hoặc thuốc không kê đơn thường dùng hay không. Đối với một số xét nghiệm, bác sĩ có thể yêu cầu bạn ngừng dùng thuốc. Tuy nhiên cũng đừng tự ý ngưng thuốc trừ khi có chỉ định của bác sĩ. Đồng thời hãy cho bác sĩ biết về bất kỳ loại vitamin hay thực phẩm chức năng nào mà bạn đang sử dụng để đảm bảo không dùng bất cứ thứ gì có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm của mình.
Hình 2: Khuyến cáo không uống rượu bia, hút thuốc lá trước khi được lấy máu xét nghiệm, nước trắng có thể uống theo nhu cầu. Nguồn: https://digestivehealthuk.com/test/blood-tests/
Sẽ ra sao nếu tôi lỡ ăn hoặc uống thứ gì đó ngoài nước trắng trong khi nhịn ăn?
Hãy báo cho bác sĩ biết nếu bạn đã lỡ ăn hoặc uống trước khi xét nghiệm. Bạn có thể cần dời lịch xét nghiệm sang một thời điểm khác, khi bạn đã nhịn ăn đúng cách để đảm bảo nhận được kết quả chính xác.
Khi nào tôi có thể ăn uống bình thường trở lại?
Bạn có thể ăn ngay sau khi hoàn tất việc lấy mẫu xét nghiệm. Thường sẽ có cảm giác hơi váng đầu sau khi làm xét nghiệm máu yêu cầu nhịn ăn. Do đó, bạn nên mang theo một món đồ ăn nhẹ để có thể lót dạ ngay lập tức.
Còn điều gì khác mà tôi cần biết về việc nhịn ăn trước khi xét nghiệm máu không?
Bạn không nên nhịn ăn nếu bác sĩ không yêu cầu làm như vậy. Đối với một số xét nghiệm máu nhất định việc nhịn ăn cũng có thể làm sai lệch kết quả và khiến bác sĩ nhận định không chính xác về sức khỏe của bạn. Nếu bạn chưa chắc chắn liệu mình có cần phải nhịn ăn cho lần xét nghiệm máu sắp tới hay không, hãy hỏi bác sĩ càng sớm càng tốt. Thực hiện đúng các bước chuẩn bị trước khi xét nghiệm máu sẽ giúp đảm bảo kết quả của bạn được chính xác.
Nguồn: Thư viện y khoa quốc gia Hoa Kỳ https://medlineplus.gov/
Đường dẫn: https://medlineplus.gov/lab-tests/fasting-for-a-blood-test/
Biên dịch: CNhXN. Nguyễn Hùng Anh, Khoa Xét nghiệm, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
Hiệu đính: ThS.BS. Nguyễn Thanh Hằng, Phòng HTQT-NCKH
Duyệt chuyên môn: BS.CKII. Phan Thị Minh Hồng - Trưởng khoa Xét Nghiệm, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
