Rối loạn giấc ngủ

Nguồn ảnh: https://tuoitre.vn/lam-gi-de-tranh-roi-loan-giac-ngu-1281260.htm

Đa số người trưởng thành được khuyên nên ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi tối. Tuy nhiên có nhiều điều có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ bao gồm độ tuổi, các giai đoạn trong cuộc sống, đời sống gia đình và công việc, các mức độ căng thẳng và các vấn đề khác không liên quan đến ung thư.

Với một số người, rối loạn giấc ngủ chỉ là ngắn hạn, kéo dài dưới 3 tháng. Nhưng đối với một số khác, những vấn đề đó thường kéo dài hàng tháng thậm chí hàng năm. Rối loạn giấc ngủ có thể đến và đi tùy thuộc vào cảm xúc của bạn và tác dụng của phương pháp điều trị.

Các vấn đề về giấc ngủ ở người bệnh ung thư

Mất ngủ

Gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ thì được gọi là mất ngủ.

Mất ngủ có thể xảy ra trong thời gian ngắn (chỉ kéo dài một đêm, một vài ngày hoặc vài tuần) hoặc có thể trở nên mạn tính (kéo dài hơn ba tháng).

Những người bị mất ngủ thường không ngủ đủ với nhu cầu của họ. Điều này có thể dẫn đến sự mệt mỏi (suy kiệt về thể chất, tinh thần, cảm xúc). Điều này có thể khiến bạn buồn ngủ vào ban ngày hoặc khó thực hiện các sinh hoạt thường ngày.

Nếu bạn bị mất ngủ trước khi được chẩn đoán mắc ung thư, nhiều khả năng bạn sẽ tiếp tục gặp vấn đề rối loạn giấc ngủ sau khi được chẩn đoán mắc ung thư. Trong trường hợp này, bạn nên thử những phương pháp mới để kiểm soát giấc ngủ.

Hội chứng ngủ quá nhiều

Nguồn ảnh: https://suckhoedoisong.vn/hoi-chung-ngu-ru-nguyen-nhan-bieu-hien-cach-dieu-tri-va-phong-benh-169250318091036781.htm

Những người mắc hội chứng ngủ quá nhiều thường luôn cảm thấy buồn ngủ suốt cả ngày hoặc muốn ngủ nhiều hơn nhu cầu bình thường mỗi đêm. Dấu hiệu cho hội chứng này bao gồm:

Ngủ nhiều hơn 10 tiếng mỗi lần ngủ (hoặc nhiều hơn 12 tiếng với trẻ em).
Thời gian ngủ sâu dài hơn bình thường.
Gặp khó khăn trong việc giữ tỉnh táo trong suốt cả ngày.
Không thấy đỡ buồn ngủ hơn sau khi ngủ.

Ngủ quá nhiều có thể khiến bạn gặp khăn trong việc chăm lo cho gia đình hay trong công việc. Do luôn cảm thấy buồn ngủ nên bạn khó có thể tham gia các hoạt động trong ngày.

Ngủ quá nhiều và mệt mỏi có sự tương đồng nhưng không hoàn toàn giống nhau. Người mắc chứng ngủ nhiều luôn cảm thấy buồn ngủ vào ban ngày, mặc dù đã ngủ rất nhiều vào ban đêm. Mệt mỏi là tình trạng thiếu năng lượng và kiệt sức mà ngủ cũng không giúp cải thiện.

Đối với một số người, chứng rối loạn giấc ngủ có thể khiến mệt mỏi do ung thư trở nên trầm trọng hơn. Ngược lại, mệt mỏi liên quan đến ung thư cũng có thể khiến chứng rối loạn giấc ngủ trở nên tồi tệ hơn bởi vì bạn có thể muốn chợp mắt nhiều lần trong suốt cả ngày. Ngủ nhiều giấc ngắn vào ban ngày cũng có thể khiến bạn khó ngủ hơn vào ban đêm

Nguồn ảnh: https://suckhoedoisong.vn/hoi-chung-chan-khong-nghi.html

Hội chứng chân không nghỉ (RLS) khiến bạn cảm thấy bạn sẽ phải vận động đôi chân liên tục ngay cả khi bạn đang cố gắng nghỉ ngơi hoặc ngay cả trong giấc ngủ. Đôi chân bạn có thể cảm thấy ngứa ngáy hay bị kích ứng, thường xuyên bị co giật cơ khiến bạn bị tỉnh giấc. Hội chứng này thường gặp hơn vào buổi tối. RLS có thể xảy ra ngay cả với những người không mắc ung thư nhưng có một số người mắc hội chứng này khi đang điều trị hóa chất.

Hội chứng ngưng thở khi ngủ là sự ngừng thở ngắn trong khi bạn đang ngủ. Mỗi lần ngừng thở có thể kéo dài đến 10 giây và có thể xảy ra nhiều lần trong 1 đêm. Nhiều người mắc hội chứng này thường ngáy và tỉnh giấc giữa đêm. Điều đó có thể ngăn cản bạn có thể ngủ bình thường và khiến bạn cảm thấy mệt hoặc buồn ngủ suốt cả ngày hôm sau.

Bệnh ung thư hay quá trình điều trị ung thư hiếm khi là nguyên nhân gây ra hội chứng ngưng thở khi ngủ. Thường thì người bệnh mắc hội chứng này trước khi được chẩn đoán mắc ung thư.

Các nguyên nhân gây ra rối loạn giấc ngủ

Có rất nhiều lý do khiến người mắc ung thư bị rối loạn giấc ngủ. Một số nguyên nhân liên quan đến ung thư nhưng một số thì không. Bạn có thể đã bị rối loạn giấc ngủ trước khi mắc ung thư.

Bệnh ung thư và việc điều trị ung thư

Các vấn đề về giấc ngủ có thể do những nguyên nhân sau hoặc bị làm trầm trọng hơn bởi:

Có khối u ở trong não, có thể nguyên phát tại não hay di căn đến từ bộ phận khác trong cơ thể.
Một số phác đồ điều trị ung thư bao gồm phẫu thuật, xạ trị hay hóa trị.
Một số thuốc dùng để điều trị ung thư hoặc các bệnh lý khác (ví dụ như steroids).

Tác dụng phụ của ung thư và phác đồ điều trị

Có rất nhiều tác dụng phụ của ung thư và việc điều trị ung thư có thể khiến bạn thức giấc giữa đêm và khó ngủ lại. Các tác dụng phụ bao gồm:

● Đau

● Bệnh lý thần kinh ngoại biên

● Sốt

● Buồn nôn và nôn

● Thiếu máu

● Trào ngược

● Chuột rút

● Bốc hỏa và đổ mồ hôi

Khó thở (thở gấp)
Thay đổi nội tiết tố
Suy giáp làm giảm nồng độ hormone tuyến giáp trong cơ thể

Sức khỏe tinh thần và khả năng ứng phó

Nguồn ảnh: dantri.vn

Mắc ung thư có thể gây ra nhiều cảm xúc khác nhau, bao gồm lo lắng, căng thẳng, bất an và trầm cảm. Một số cảm xúc này có thể dẫn đến các vấn đề về giấc ngủ.
Lối sống

Các thói quen có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ bao gồm:

Không vận động thể chất đủ trong ngày
Ngủ trưa quá lâu hoặc ngủ quá nhiều giấc ngắn trong ngày
Ngủ gật ở những nơi khác ngoài phòng ngủ
Dành quá nhiều thời gian nhìn vào màn hình (điện thoại, máy tính, TV…)
Sử dụng thuốc lá
Uống rượu và các đồ uống chứa caffeine

Đôi khi địa điểm ngủ cũng có thể tạo ra điểm khác biệt. Bạn có thể gặp khó khăn khi có ngủ trong phòng quá nóng, quá lạnh hay quá ồn ào.

Trong một số trường hợp khác, giấc ngủ bị gián đoạn vì những nguyên nhân khó kiểm soát, chẳng hạn như đi vệ sinh nhiều lần trong đêm, gặp ác mộng hoặc hoảng sợ khi ngủ, hoặc mộng du.

Các triệu chứng của rối loạn giấc ngủ

Những người mắc ung thư và rối loạn giấc ngủ thường có biểu hiện:

● Cảm thấy mệt mỏi suốt cả ngày

● Cảm thấy cần nghỉ ngơi và ngủ nhiều hơn (kiệt sức)

● Khó đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ (mất ngủ)

Ngủ quá nhiều nhưng vẫn cảm thấy mệt mỏi (ngủ rũ)
Giảm khả năng hoạt động vào ban ngày
Cảm thấy căng thẳng, khó chịu vì các vấn đề giấc ngủ của họ
Chất lượng sống suy giảm

Điều trị rối loạn giấc ngủ

Dưới đây là một số phương pháp để điều trị chứng rối loại giấc ngủ do ung thư. Bạn có thể cần nhiều phương pháp để có thể cải thiện giấc ngủ.

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Việc suy nghĩ hay lo lắng quá mức về giấc ngủ có thể khiến chứng rối loạn giấc ngủ trở nên tồi tệ hơn. Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) là một cách giúp giảm lo âu liên quan đến giấc ngủ. Mục tiêu chính của liệu pháp này giúp bạn nhận diện các thói quen liên quan đến giấc ngủ của bản thân, sau đó tìm cách điều chỉnh và quản lý chúng để cải thiện giấc ngủ.

Thư giãn

Nguồn ảnh: https://www.mindful.org/how-to-meditate/

Các phương pháp thư giãn có thể giúp bạn dễ ngủ hơn, ngủ sâu hơn, và quay lại giấc ngủ nếu bạn tỉnh giấc trong đêm.

Một số ví dụ của phương pháp thư giãn bao gồm:

Tập trung hơi thở
Thiền
Chánh niệm
Giãn cơ
Âm nhạc trị liệu
Thôi miên
Tưởng tượng có hướng dẫn

Bạn có thể tự mình học những phương pháp trị liệu đó. Nhưng nếu cần trợ giúp, hãy hỏi bác sĩ điều trị hoặc đề nghị được chuyển khám chuyên sâu về giấc ngủ.

Kiểm soát sử dụng thuốc

Đôi khi, thuốc sẽ được dùng để hỗ trợ cải thiện các vấn đề giấc ngủ. Bác sĩ điều trị của bạn sẽ giúp bạn quyết định liệu việc dùng thuốc có cần thiết hay không.

Một số loại thuốc có thể gây rối loạn giấc ngủ. Những thuốc này bao gồm steroids và hormones và một số thuốc giảm đau, chống co giật, giảm lo âu và thuốc điều trị trầm cảm.

Đừng tự ý thay đổi bất kỳ loại thuốc nào khi chưa trao đổi với bác sĩ điều trị. Hãy cho họ biết tất cả các loại thuốc mà bạn đang sử dụng.

Điều trị tác dụng phụ

Các tác dụng phụ của ung thư hay việc điều trị ung thư có thể gây rối loạn giấc ngủ. Nhiều tác dụng phụ có thể được kiểm soát và điều này có thể giúp bạn cải thiện giấc ngủ.

Bạn có thể dễ ngủ hơn nếu các tác dụng phụ sau được kiểm soát tốt:

Đau
Trầm cảm
Lo âu
Bệnh lý thần kinh ngoại biên
Buồn nôn và nôn
Bốc hỏa và vã mồ hôi

Ngưng thở khi ngủ

Ung thư và việc điều trị ung thư thường không gây ngưng thở khi ngủ nhưng người bệnh ung thư vẫn có thể bị ngưng thở khi ngủ vì một số lý do. Điều này cần phải được điều trị để ngăn ngừa các nguy cơ khác.

Máy thở áp lực dương liên tục (CPAP) là phương pháp điều trị thường dùng cho chứng ngưng thở khi ngủ. CPAP giúp bạn thở đều đặn trong khi ngủ. Hãy báo cho bác sĩ điều trị ung thư của bạn nếu bạn đang mắc hoặc nghi ngờ mình mắc chứng ngưng thở khi ngủ.

Một số lời khuyên để quản lý các vấn đề giấc ngủ

Có rất nhiều điều bạn có thể làm để quản lý các vấn đề giấc ngủ.

Thói quen trước khi đi ngủ

Việc duy trì những thói quen tốt trước khi đi ngủ là rất quan trọng (thường được gọi là vệ sinh giấc ngủ).

Một số ví dụ về thói quen tốt cho giấc ngủ bao gồm:

Duy trì lịch sinh hoạt cố định. Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào cùng một thời điểm mỗi ngày
Tạo thói quen thư giãn trước khi ngủ. Có thể bao gồm việc tắm, đọc sách, thiền, nghe nhạc nhẹ hoặc tập các bài thở.
Thử sử dụng ứng dụng hỗ trợ giấc ngủ hoặc thiền. Có rất nhiều ứng dụng hữu ích để bạn lựa chọn.
Tránh dùng màn hình. Không xem TV hoặc dùng các thiết bị có màn hình khi nằm trên giường, và tránh sử dụng chúng trong vòng 30–60 phút trước khi ngủ.
Xoa lưng hoặc massage chân. Nhờ người thân hoặc người chăm sóc xoa lưng nhẹ hoặc massage chân trước khi đi ngủ.
Cất đồng hồ khỏi tầm mắt. Cố gắng không nhìn đồng hồ khi bạn tỉnh giấc vào ban đêm.

Nếu bạn không thể ngủ trong khoảng 20 phút, hoặc nếu bạn thức giấc và không thể ngủ lại, hãy thử cách khác. Hãy ra khỏi giường và đi sang một không gian khác trong nhà. Ngồi trong phòng có ánh sáng mờ và làm điều gì đó thư giãn, chẳng hạn như đọc sách. Chỉ quay lại giường khi bạn cảm thấy buồn ngủ trở lại.

Chế độ ăn uống

Những gì bạn ăn uống trước khi mgủ có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn.

Tránh ăn tối quá nhiều. Cố gắng không ăn quá no hay uống quá nhiều nước trước khi đi ngủ.
Chọn bữa ăn nhẹ. Nếu bạn cần ăn trước khi đi ngủ, hãy chọn một món ăn nhẹ có chút đạm như phô mai hoặc bơ lạc.
Thử uống nước ấm. Làm ấm thức uống không có caffein như một cốc sữa ấm hay một cốc trà ấm không chứa caffein có thể giúp bạn thư giãn.

Không gian ngủ

Sẽ rất hữu ích nếu bạn dành thời gian để chuẩn bị căn phòng cho một giấc ngủ ngon.

● Kiểm soát ánh sáng, tiếng ồn và nhiệt độ. Nếu có thể hãy giữ căn phòng bạn thật tối, yên tĩnh và duy trì nhiệt độ mà bạn cảm thấy thoái mái nhất.

● Mặc quần áo thoải mái. Đôi khi quần áo dáng rộng, thoải mái có thể giúp bạn ngủ ngon.

Hãy để ý đến ga giường của bạn. Giữ cho chăn ga gối thật sạch. Sử dụng bộ chăn gối khiến bạn thấy dễ chịu nhất.
Chỉ sử dụng giường của bạn để ngủ hay quan hệ tình dục.

Lịch trình sinh hoạt trong ngày

Các hoạt động bạn làm trong ngày sẽ ảnh hưởng lớn tới giấc ngủ ban đêm của bạn.

Tiếp xúc với ánh nắng buổi sáng. Cố gắng dành thời gian ngoài trời hoặc ở nơi có ánh sáng tự nhiên mạnh vào buổi sáng sớm.
Tránh caffeine từ giữa buổi chiều. Bạn cũng có thể thử giảm lượng caffeine hoặc ngừng dùng hoàn toàn.
Tránh thuốc lá, nicotine và rượu. Không sử dụng thuốc lá, các sản phẩm chứa nicotine hoặc rượu gần giờ ngủ — hoặc tốt nhất là bỏ hẳn.
Gác lại danh sách việc cần làm. Nếu lo lắng khiến bạn khó ngủ, hãy thử viết ra danh sách những việc cần làm trước khi đi ngủ.
Đặt lịch cho “thời gian lo lắng”. Hãy dành một khoảng thời gian trong ngày để suy nghĩ về những điều khiến bạn lo lắng, thay vì mang chúng vào giờ ngủ.
Tránh ngủ ngày. Nếu buộc phải ngủ ngày, hãy ngủ không quá 30 phút và chỉ ngủ một lần trong ngày.
Tập thể dục mỗi ngày. Tốt nhất là tập vào buổi sáng hoặc buổi chiều.
Tránh tập luyện gần giờ ngủ. Cố gắng không tập thể dục trong vòng 3 giờ trước khi đi ngủ.
Giãn cơ hằng ngày. Nếu bạn mắc hội chứng chân không nghỉ, các bài tập giãn cơ hằng ngày có thể giúp thư giãn cơ bắp.

Theo dõi việc dùng thuốc

Xem lại các loại thuốc bạn đang dùng. Hãy trao đổi với bác sĩ điều trị về tất cả các loại thuốc bạn sử dụng, vì một số thuốc có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn
Thuốc ngủ kê đơn. Những thuốc này có thể bao gồm thuốc chống trầm cảm, barbiturat, benzodiazepine, và thuốc ngủ không thuộc nhóm benzodiazepine. Một số loại chỉ được khuyến cáo dùng trong thời gian ngắn, trong khi những loại khác có thể sử dụng lâu dài theo chỉ định của bác sĩ.
Sử dụng thuốc hỗ trợ ngủ không cần kê đơn. Hãy chắc chắn rằng bác sĩ của bạn biết về những thực phẩm bổ sung hay thảo dược mà bạn đang hoặc muốn sử dụng.

Theo dõi giấc ngủ của bạn

Đôi khi việc theo dõi giấc ngủ có thể giúp bạn tìm ra thói quen và những vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

Ghi nhật ký giấc ngủ. Ghi lại thời điểm bạn đi ngủ và thức dậy, bao gồm cả giấc ngủ ngắn ban ngày.
Ghi lại điều gì hiệu quả và điều gì không. Viết bất cứ điều gì khiến bạn khó ngủ hoặc khó duy trì giấc ngủ (như tác dụng phụ hoặc lo âu). Đồng thời ghi lại những điều giúp bạn ngủ tốt hơn.
Hỏi thông tin từ người ngủ cùng. Nếu bạn có bạn đời ngủ chung, hãy hỏi xem họ có nhận thấy điều gì bất thường khi bạn ngủ hay không.

Khi nào cần sự trợ giúp

Hãy yêu cầu hỗ trợ y tế nếu bạn :