Bác sĩ giải thích về quy trình xét nghiệm sinh thiết giúp người bệnh yên tâm. Nguồn ảnh: verywellhealth.com
Những lý do có thể khiến người bệnh cần chờ thêm thời gian để có kết quả sinh thiết hoặc tế bào học
Một số kết quả sinh thiết và tế bào học thông thường có thể có ngay sau một hoặc hai ngày kể từ khi mẫu được gửi đến phòng xét nghiệm. Tuy nhiên, đôi khi có thể mất nhiều thời gian hơn để có kết quả. Có nhiều lý do có thể dẫn đến điều này.
Việc cảm thấy lo lắng, căng thẳng hoặc bồn chồn trong khi chờ đợi kết quả sinh thiết hoặc tế bào học là điều bình thường. Việc không biết khi nào có kết quả sẽ có thể gây thêm lo lắng cho người bệnh. Vì vậy, biết những lý do có thể khiến thời gian chờ kết quả lâu hơn sẽ giúp người bệnh giảm thiểu lo lắng.
Cần thêm thời gian xử lý mẫu bệnh phẩm
Thông thường, việc trả lời kết quả chậm trễ có thể vì lý do kỹ thuật. Ví dụ, một số loại mô cơ thể cần nhiều thời gian xử lý hơn bình thường.
Xương và các mô cứng chứa nhiều canxi cần được xử lý đặc biệt. Những mô này phải được xử lý bằng axit mạnh hoặc các hóa chất khác để khử canxi, giúp mô mềm hơn để có thể cắt lát mỏng. Quá trình này sẽ tốn thêm thời gian.
Dung dịch formalin dùng để bảo quản mô cần nhiều thời gian hơn để thẩm thấu vào các mẫu bệnh phẩm có nhiều mô mỡ (như sinh thiết vú). Vì vậy, đôi khi cần thêm một ngày cố định (ngâm formalin).
Mẫu bệnh phẩm lớn như bệnh phẩm cắt bỏ toàn bộ một cơ quan cũng cần ngâm formalin trên 1 ngày để hoá chất ngấm vào mô. Nếu formalin không thấm hoàn toàn vào mẫu bệnh phẩm, bác sĩ sẽ không thể quan sát rõ các tế bào dưới kính hiển vi, do đó việc đánh giá vi thể có thể khó khăn hơn và/hoặc kém chính xác hơn.
Cần phải phẫu tích thêm bệnh phẩm
Quá trình làm tiêu bản sinh thiết cần nhiều thời gian. Nguồn ảnh: proscia.com
Đối với hầu hết các mẫu bệnh phẩm lớn, chỉ những mảnh mô được chọn lọc mới được xử lý và đánh giá vi thể. Sau khi quan sát các tiêu bản dưới kính hiển vi, bác sĩ giải phẫu bệnh có thể muốn đánh giá thêm các vùng khác để chẩn đoán chính xác hơn.
Trong trường hợp này, bác sĩ có thể cần lấy thêm những mảnh mô khác từ mẫu bệnh phẩm. Ngoài ra, bác sĩ có thể yêu cầu cắt thêm tiêu bản từ mảnh mô đã lấy ban đầu.
Cả hai trường hợp đều có thể cần thêm 1 – 2 ngày để làm xét nghiệm.
Cần nhuộm đặc biệt hoặc làm các xét nghiệm khác
Mặc dù ung thư thường có thể chẩn đoán trên tiêu bản nhuộm Hematoxylin – Eosin thông thường nhưng trong một số trường hợp vẫn cần nhuộm đặc biệt hoặc làm thêm các xét nghiệm khác để đảm bảo chẩn đoán chính xác.
Ví dụ, nếu cần nhuộm thêm hoá mô hoặc hoá mô miễn dịch, sẽ cần thêm một vài ngày mới có kết quả. Những xét nghiệm nâng cao khác như tế bào dòng chảy, quan sát dưới kính hiển vi điện tử, di truyền học tế bào và các xét nghiệm di truyền phân tử có thể mất nhiều thời gian hơn.
Đôi khi, mẫu mô có thể cần được gửi đến trung tâm xét nghiệm chuyên sâu, đặc biệt đối với một số loại xét nghiệm phân tử. Tùy thuộc vào loại xét nghiệm, kết quả của các xét nghiệm này có thể có sau 2 đến 3 tuần.
Cần hội chẩn thêm ý kiến của bác sĩ giải phẫu bệnh khác
Một lý do quan trọng khác khiến kết quả giải phẫu bệnh có thể bị chậm trễ là do bác sĩ giải phẫu bệnh cần hội chẩn thêm ý kiến của một bác sĩ giải phẫu bệnh là chuyên gia trong lĩnh vực đó.
Một số xét nghiệm thường cho kết quả trực tiếp, ví dụ như xét nghiệm định lượng hoặc định tính một chất. Tuy nhiên, việc xác định có ung thư trong mẫu mô hoặc tế bào hay không thường dựa trên ý kiến chuyên môn của bác sĩ giải phẫu bệnh - là người quan sát mẫu bệnh phẩm dưới kính hiển vi.
Mặc dù các đặc điểm bất thường của một số bệnh ung thư rất rõ ràng nhưng cũng có một số đặc điểm rất khó nhận biết. Bác sĩ giải phẫu bệnh cũng cần hội chẩn ý kiến của chuyên gia trước khi chẩn đoán một bệnh ung thư rất hiếm gặp.
Các chuyên gia giải phẫu bệnh sẽ có những lĩnh vực chuyên sâu riêng (tiêu hóa, đầu cổ, vú, xương, sinh dục, ...). Khi phát hiện những trường hợp khó hoặc hiếm gặp, các tiêu bản thường được gửi cho các chuyên gia qua đường bưu điện hoặc dưới dạng hình ảnh kỹ thuật số.
Việc hội chẩn có thể cần thêm vài ngày đến khi có kết quả .
Những lí do khác
Cuối cùng, việc có kết quả muộn có thể xảy ra vì những lý do không liên quan đến kỹ thuật hay chuyên môn. Ví dụ, việc nhập kết quả giải phẫu bệnh vào máy tính có thể mất thời gian. Nhiều phòng xét nghiệm sẽ gửi kết quả trực tiếp vào hệ thống máy tính, do đó cả bác sĩ và người bệnh (thông qua cổng thông tin trực tuyến) đều có thể truy cập khá nhanh chóng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người bệnh cần phải chờ để kết quả được cập nhật trên cổng thông tin.
Nguồn: Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ - www.cancer.org
Biên dịch: BS. Đào Thanh Lan, Khoa Giải phẫu bệnh – Tế bào
Hiệu đính: ThS.BS. Nguyễn Thanh Hằng – Phòng Hợp tác Quốc tế và Nghiên cứu Khoa học
