- Số lượng hồng cầu (Red Blood Cell - RBC): số lượng hồng cầu có trong một lít máu toàn phần. Hồng cầu các tế bào mang oxy từ phổi đi khắp cơ thể.
- Số lượng bạch cầu (White Blood Cell - WBC): số lượng bạch cầu trong một lít máu toàn phần. Bạch cầu là các tế bào giúp chống lại tình trạng nhiễm trùng và các bệnh lý khác. Ngoài ra, xét nghiệm CBC có thể đi kèm với công thức bạch cầu, giúp phân tích chi tiết số lượng của năm loại bạch cầu: bạch cầu đoạn trung tính (Neutrophil - NEU), bạch cầu lympho (Lymphocyte - LYM), bạch cầu mono (Monocyte - MO), bạch cầu ưa bazơ (Basophil - BA), bạch cầu ưa acid (Eosinophil - EO).
- Số lượng tiểu cầu (Platelet - PLT): số lượng tiểu cầu có trong một lít máu toàn phần. Tiểu cầu là các tế bào giúp cầm máu bằng cách hỗ trợ quá trình đông máu.
- Lượng huyết sắc tố (Hemoglobin - HGB): lượng huyết sắc tố có trong một lít máu toàn phần. Huyết sắc tố là một loại protein giàu sắt trong hồng cầu, đảm nhiệm vai trò vận chuyển oxy từ phổi đi khắp cơ thể.
- Thể tích khối hồng cầu (Hematocrit - HCT): thể tích khối hồng cầu chiếm chỗ trong một lít máu toàn phần.
- Thể tích trung bình hồng (Mean Corpuscular Volume - MCV): thể tích trung bình của một hồng cầu.
Các tên gọi khác của xét nghiệm này: CBC, xét nghiệm công thức máu toàn bộ hoặc ngắn gọn là xét nghiệm công thức máu.
Hình 1: Thành phần của máu. Nguồn: https://www.healthcareontime.com/health-tips/know-everything-about-the-complete-blood-count-cbc-test/?srsltid=AfmBOooiEPuF4VwVQXWLXco2-HRgl2KiGUv1-WCWB7ctIrzGFGNm3z0a
Xét nghiệm này được dùng để làm gì?
Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi thường là một phần của quy trình kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nó cũng được sử dụng để theo dõi tình trạng hoặc quá trình điều trị những bệnh có thể ảnh hưởng tới số lượng các tế bào máu của bạn, chẳng hạn như nhiễm trùng, thiếu máu, rối loạn hệ miễn dịch và ung thư máu.
Tại sao tôi cần làm xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi?
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi khi bạn đi khám sức khỏe hoặc để theo dõi tổng quát tình trạng sức khỏe. Xét nghiệm này cũng có thể được dùng để:
· Hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý về máu, tình trạng nhiễm trùng, rối loạn hệ miễn dịch hoặc các vấn đề y khoa khác.
· Kiểm tra những thay đổi ở một bệnh về máu mà bạn đang mắc phải.
Quá trình xét nghiệm CBC diễn ra như thế nào?
Nhân viên y tế sẽ lấy một ít máu từ tĩnh mạch trên cánh tay của bạn bằng một chiếc kim nhỏ và cho vào trong một ống xét nghiệm. Bạn có thể sẽ cảm thấy hơi nhói một chút khi kim đâm vào hoặc rút ra. Thời gian thực hiện lấy máu thường chưa tới 5 phút.
Hình 2: Máu sau khi được lấy sẽ được cho vào ống nghiệm chuyên dụng. Nguồn: https://int.livhospital.com/cbc-definition-what-test-does/
Tôi có cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm không?
Thông thường, trước khi làm xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi bạn không cần phải chuẩn bị gì đặc biệt. Tuy nhiên, nếu bác sĩ có chỉ định thêm các xét nghiệm khác trên cùng mẫu máu đó, bạn có thể sẽ cần nhịn ăn (không ăn hoặc uống) trong vài giờ trước khi lấy máu. Bác sĩ sẽ báo cho bạn nếu có các hướng dẫn đặc biệt nào cần bạn làm theo.
Xét nghiệm này có nguy cơ gì không?
Có rất ít nguy cơ khi thực hiện xét nghiệm máu này. Bạn có thể bị đau nhẹ hoặc bầm tím tại vị trí đâm kim, nhưng hầu hết các triệu chứng này sẽ nhanh chóng biến mất.
Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm
Xét nghiệm CBC đếm số lượng các tế bào trong máu của bạn. Có nhiều nguyên nhân khiến các chỉ số này không nằm trong giới hạn bình thường. Ví dụ:
· Số lượng hồng cầu, huyết sắc tố hoặc thể tích khối hồng cầu bất thường có thể là dấu hiệu của tình trạng mất nước, thiếu máu, bệnh lý tim mạch, hoặc do cơ thể bạn đang bị thiếu sắt.
· Số lượng bạch cầu thấp có thể là dấu hiệu của bệnh tự miễn, rối loạn tủy xương hoặc ung thư.
· Số lượng bạch cầu cao có thể là dấu hiệu của tình trạng nhiễm trùng hoặc phản ứng với một loại thuốc nào đó.
Nếu có bất kỳ chỉ số nào trong kết quả của bạn bất thường cũng không đồng nghĩa là bạn đang mắc một bệnh lý gì cần điều trị ngay. Chế độ ăn uống, mức độ vận động, các loại thuốc đang sử dụng, chu kỳ kinh nguyệt, việc uống nước có đủ không và các yếu tố khác đều có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Hãy trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ hơn về kết quả của mình.
Tôi có cần biết thêm điều gì về xét nghiệm này không?
Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi chỉ là một trong những công cụ mà bác sĩ sử dụng để tìm hiểu về sức khỏe của bạn. Ngoài ra bác sĩ sẽ xem xét lịch sử mắc bệnh, các triệu chứng và những yếu tố khác của bạn để đưa ra chẩn đoán. Rất có thể bạn sẽ cần thực hiện thêm các xét nghiệm bổ sung khác.
Nguồn: Thư viện y khoa quốc gia Hoa Kỳ https://medlineplus.gov/
Đường dẫn: https://medlineplus.gov/lab-tests/complete-blood-count-cbc/
Biên dịch: CNhXN. Nguyễn Hùng Anh, Khoa Xét nghiệm, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
Hiệu đính: ThS.BS. Nguyễn Thanh Hằng, Phòng HTQT-NCKH, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
Duyệt chuyên môn: BS.CKII. Phan Thị Minh Hồng - Trưởng khoa Xét Nghiệm, Bệnh viện Ung Bướu Hà Nội
